Türk Dil Kurumunun kuruluş tarihi amaçları ve Atatürk dönemindeki çalışmaları

Türk Dil Kurumunun kuruluş tarihi, amaçları ve Atatürk dönemindeki çalışmaları:

Atatürk’ün emriyle 12 Temmuz 1932’de Türk Dili Tetkik Cemiyeti adıyla kurulan Türk Dil Kurumu, Cumhuriyetimizin en köklü, en önemli kurumlarından biridir. Bu kurum, kuruluşundan bu yana çalışmalarını iki ana eksen üzerinde yürütmüştür. Bunlar, Türk dili üzerinde araştırmalar yapmak ve yaptırmak, diğeri de Türk dilinin güncel sorunları ile ilgilenerek çözüm yolları bulmaktır.

Dildeki bağımsızlığı siyasi bağımsızlığın bir parçası olarak gören Atatürk, Türk dilinin gelişimi adına yapılan çalışmaları yakından takip ederek, dönemin bilginlerini Türk dili üzerinde araştırmalar yapmaya yönlendirmiştir.

26 Eylül-5 Ekim 1932 tarihleri arasında Dolmabahçe Sarayı’nda yapılan Birinci Türk Dili Kurultayı sonunda Kurumun “Lügat-Istılah, Gramer-Sentaks, Derleme, Lenguistik-Filoloji, Etimoloji, Yayın” adları ile altı kol halinde çalışmalarını sürdürmesi kabul edilmiştir. Sonraki kurultaylarda bu kollardan bazıları ayrılmış, bazıları tekrar birleştirilmiş fakat ana çatı değiştirilmemiştir. 1934’te yapılan kurultayda Cemiyetin adı, “Türk Dili Araştırma Kurumu”, 1936’daki kurultayda ise “Türk Dil Kurumu” olmuştur.

Türk dilinin en eski anıtları olan Göktürk (Runik) yazılı metinlerin ilk iki cildi Atatürk’ün sağlığında yayımlanmış; 1940’larda yayın hayatına çıkabilen Divanü Lügati’t-Türk, Kutadgu Bilig gibi eserler üzerinde de yine onun sağlığında çalışılmaya başlanmıştır. Daha sonra birçok cilt hâlinde ortaya çıkacak olan Tarama ve Derleme Sözlüğü’yle ilgili çalışmalar da bulunulmuş, Tarama Sözlüğü, 13. yüzyılda başlayan Batı Türkçesinin eski eserlerinin taranmasıyla; Derleme Sözlüğü, Anadolu ağızlarında kullanılan kelimelerin derlenmesiyle oluşturulmuş büyük sözlüklerdir. Çağdaş Türkçenin grameri, sözlüğü, imlâsı ve terimleriyle ilgili çalışmalar da Atatürk tarafından ilgiyle izlenmiştir.

Bizzat Atatürk’ün öncülük ettiği, Türk dilinin yabancı kökenli sözlerden temizlenmesi akımı 1935 güzüne kadar sürmüş, halkın diline girip yerleşmiş kelimelerin dilden atılması işleminden bu tarihte vazgeçilmiştir.

Atatürk, 1 Kasım 1936’da Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin V. dönem 2. yasama yılını açış konuşmasında Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumunun geleceği ile ilgili dileklerini şu sözlerle dile getirmiştir: “Başlarında değerli Eğitim Bakanımız bulunan, Türk Tarih Kurumu ile Türk Dil Kurumunun her gün yeni gerçek ufuklar açan, ciddi ve aralıksız çalışmalarını övgü ile anmak isterim. Bu iki ulusal kurumun, tarihimizin ve dilimizin, karanlıklar içinde unutulmuş  derinliklerini, dünya kültüründe başlangıcı temsil ettiklerini, kabul edilebilir bilimsel belgelerle ortaya koydukça, yalnız Türk ulusunun değil, bütün bilim dünyasının ilgisini ve uyanmasını sağlayan, kutsal bir görev yapmakta olduklarını güvenle söyleyebilirim.”

Atatürk ölmeden kısa bir süre önce yazdığı vasiyetnamesinde malvarlığının bir kısmını Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumuna bırakmıştır.

Bu konu ile ilgili önemli başlıklar:

Atatürkün Türk Diline Verdiği Önem

Atatürkün Türk dili ile ilgili yaptığı çalışmalar

Atatürkün Türk Dili İle İlgili Sözleri

Atatürk’ün büyük özen gösterdiği dilimize hepimiz sahip çıkmalı, Türkçemize büyük zararlar veren yabancı kelimeleri günlük konuşma dilimizde kullanmaktan ısrarla kaçınmalıyız.

Etiketler: türk dil kurumu amaçları, türk dil kurumunun kuruluş tarihi, türk dil kurumunun eski adı,
Eklenme: 27.09.2011
Okunma: 11104

Yorumlar

polat gündoğan - 27 Eylül 2011, Salı 12:38
türk dil kurumunun kuruluş nedeni ile ilgili güzel bir yazı olmuş

Yorum yaz

İsim
E-Posta
Yorum
Son 500 karakter...
Güvenlik
Telif Hakkı Sitemizdeki konular diğer siteler tarafından kullanılmak isteniyorsa, ilgili sayfaya link verilmesi koşulu ile kullanılabilir. Link verilmeden ve kaynak gösterilmeden her hangi bir yazı yada içerik bilgisinin alınarak web sitelerinde kullanılması kesinlikle yasaktır. Sitemizin içeriği internet üzerinden sürekli olarak kontrol edilmekte olup, telif hakkı ihlalinde bulunanlar hakkında gerekli girişimlerde bulunulmaktadır. Bununla birlikte, sitemizde bulunan bir içeriğin telif hakkına kendinizin sahip olduğunuzu düşünüyorsanız ataturkdevrimleri@hotmail.com iletişim adresimizden bizimle irtibata geçerek iddia ettiğiniz içeriğin sitemizden kaldırılmasını talep edebilirsiniz. Gerekli incelemelerin ardından gereği en kısa sürede yapılacaktır. www.ataturkdevrimleri.com En Büyük Atatürk Sitesi - Site Haritası
DMCA.com Protection Status